Jak zrobić pergolę drewnianą? Rozplanowanie słupów, kotew i usztywnień
4 min przeczytania
Jeśli chcesz zrobić drewnianą pergolę na pnącza, zacznij od wyznaczenia czterech osi słupów. Ten układ zakłada wolnostojącą konstrukcję z otwartą górą. Zanim zamówisz drewno, sprawdź, którędy ma biec przejście, gdzie zmieszczą się stężenia i na czym oprą się słupy.
Obrys pergoli i wolne przejście
Wyznacz narożniki palikami i sznurkiem. Zmierz oba boki i obie przekątne między osiami słupów. Przy prostokącie przeciwległe boki mają tę samą długość, a przekątne powinny być równe. Od rozstawu osi odejmij miejsce zajęte przez słupy i uwzględnij usztywnienia przy narożnikach. Sprawdź szerokość przejścia przy ziemi i prześwit na wysokości głowy.
Rozstaw słupów zależy m.in. od rozpiętości i przekroju belek, klasy drewna, sposobu usztywnienia oraz obciążeń. Wysunięte końce belek i poprzeczek uwzględnij w całkowitym obrysie. Na schemacie A i B oznaczają rozstaw osi, a H to wysokość do spodu belki. Pod ukośnym mieczem rzeczywisty prześwit jest mniejszy.
Elementy pergoli i dobór mocowań
| Element | Funkcja | Co ustalić przed zakupem |
|---|---|---|
| 1. Cztery słupy | Przekazują siły na podstawy. | Wysokość, przekrój, klasę drewna i ochronę przed wilgocią. |
| 2. Cztery podstawy słupów, kotwy i podparcie | Łączą słupy z podłożem nośnym i oddzielają drewno od nawierzchni. | Siły w połączeniu, rodzaj i grubość podłoża, odstęp kotew od krawędzi oraz odporność na korozję. |
| 3. Dwie belki podłużne | Podpierają poprzeczki. | Rozpiętość, przekrój i połączenia ze słupami. |
| 4. Poprzeczki | Tworzą otwartą górę i podparcie dla pnączy. | Liczbę, rozstaw, wysięg i sposób mocowania do belek. |
| 5. Miecze lub inne zaprojektowane stężenia | Ograniczają przechylanie konstrukcji. | Stateczność w obu kierunkach, miejsca mocowania i wolne przejście. |
Podstawę i kotwę dobierz jako część jednego połączenia. Sprawdź w dokumentacji, jakie siły przenosi podstawa, jakich łączników wymaga i do jakiego podłoża jest przeznaczona. Niektóre regulowane podstawy przenoszą wyłącznie obciążenia pionowe. Zapewnij przewidziany przez producenta prześwit pod drewnem i odpływ wody wokół słupa.
Kostka, płytki i deski tarasowe zwykle są warstwą wykończeniową. Na istniejącym tarasie sprawdź, co znajduje się pod nimi. W przypadku betonu ustal stan, grubość i położenie krawędzi płyty oraz możliwość zakotwienia. Przy tarasie drewnianym sprawdź belki, podpory i ich połączenia aż do fundamentów. Jeśli tej drogi przenoszenia sił nie da się zweryfikować, zleć ocenę podparcia lub dobierz niezależne fundamenty.
Kolejność montażu
- Wytycz osie słupów. Sprawdź boki, przekątne i przebieg instalacji podziemnych przed kopaniem.
- Przygotuj podparcie. Przenieś osie na fundamenty lub zweryfikowaną płytę. Przed osadzeniem kotew skontroluj rozstaw, przekątne i poziomy podparcia. Zachowaj wymagany czas dojrzewania betonu lub wiązania kotwy.
- Ustaw słupy i załóż tymczasowe stężenia. Sprawdź pion każdego słupa w dwóch płaszczyznach. Pozostaw podpory tymczasowe do uzyskania stateczności całego układu.
- Zamontuj belki i stałe usztywnienia. Sprawdź poziom belek i ponownie pion słupów. Układ ma przenosić siły w obu kierunkach. Na elewacji widać stężenia wzdłuż dłuższego boku.
- Zamocuj poprzeczki i sprawdź całość. Skontroluj rozstaw, przekątne górnego obrysu oraz kompletność mocowań i stężeń przed usunięciem podpór tymczasowych.
Wiatr, pnącza i przyszłe zadaszenie
Rozrośnięte pnącza zwiększają ciężar konstrukcji, zwłaszcza po deszczu, i powierzchnię, na którą działa wiatr. Stałe pokrycie lub rozpięta tkanina zmieniają rozkład obciążeń. Parcie może dociskać pokrycie, a ssanie unosić je i obciążać połączenia na wyrywanie. Jeśli na pokryciu może zalegać śnieg, trzeba uwzględnić również jego ciężar. Siły przechodzą przez mocowania, belki, słupy i kotwy aż do podłoża.
Indywidualny dobór przez konstruktora jest potrzebny m.in. przy planowanym zadaszeniu, dużych rozpiętościach, odsłoniętym miejscu narażonym na silny wiatr lub niezweryfikowanym podparciu. Jeśli myślisz o dachu w przyszłości, uwzględnij go przed zakupem drewna i kotew.
FAQ
Jaki rozstaw słupów wybrać?
Ustal szerokość przejścia, a następnie dobierz rozstaw do belek, stężeń i obciążeń. Sam wymiar tarasu nie określa dopuszczalnej rozpiętości.
Czy można przykręcić podstawy bezpośrednio do kostki?
Zwykła kostka na podsypce nie jest odpowiednim podłożem do kotwienia. Mocowanie powinno sięgać do dobranego podparcia konstrukcyjnego.
Kiedy zdjąć tymczasowe stężenia słupów?
Po zamocowaniu wszystkich elementów zapewniających stałą stateczność w obu kierunkach i sprawdzeniu ich połączeń.
